Choroby błony naczyniowej

Błona naczyniowa zbudowana jest z:

-tęczówki

-ciała rzęskowego

-naczyniówki

W tej bardzo obszernej grupie chorób znajdują się zapalenie(uveitis przednie, tylne, panuveitis), nowotwory(głównie czerniaki) oraz  jaskra.

Ślepota miesięczna u koni-co nowego?

Uveitis to zapalenie błony naczyniowej oka. Obecnie przyczyny zapalenia błony naczyniowej oka dzielimy na 3 grupy:

-oczne

-systemowe

-immunologiczne

Niezależnie od przyczyny za nawrót stanu zapalnego odpowiedzialne są kompleksy immunologiczne znajdujące się w gałce ocznej

Nawracające uveitis to ślepota miesięczna koni. (ang.equine recurrent uveitis [ERU] ). Pamiętajmy jednak, że nie każde zapalenie błony naczyniowej to ślepota miesięczna. Rozpoznanie ERU stawiamy na podstawie udokumentowanych nawracających ataków.

 

Objawy uveitis dzielimy na :

-klasyczne(ostre i przewlekłe)

-nietypowe

uveitis tylne

Konserwatywana terapia ślepoty miesięcznej polega na poprawie warunków bytowania i wprowadzeniu właściwych zmian środowiskowych w przypadkach o podłożu immunologicznym oraz na odpowiedniej terapii farmakologicznej. Leczenie farmakologiczne stosowane jest w fazie ostrej i jego zadaniem jest łagodzenie skutków zapalenia. Nie jest natomiast efektywne w trwałym przeciwdziałaniu nawrotom choroby. Są doniesienia o skutecznym podawaniu doszklistkowym antybiotyków w przypadku ostrej fazy ERU wywołanej przez Leptospira sp., ale należy pamiętać o dużym ryzyku komplikacji(np. odwarstwienie siatkówki)

Z powodzeniem w leczeniu ślepoty miesięcznej wykorzystywane są dwie techniki operacyjne:

– umieszczenie implantu cyklosporyny

-witrektomia

Pierwsza technika polega na podtwardówkowym umieszczeniu implantu o działaniu immunosupresyjnym.

Druga metoda polega na usunięciu śródgałkowych kompleksów immunologicznych specjalnym urządzeniem , które w mało inwazyjny sposób ewakuuje ciało szkliste wraz z patologiczną zawartością.

Witrektomia z powodzeniem stosowana jest od wielu lat w Europie zachodniej. Skuteczność tej metody jest oceniana na 95%.Po zabiegu koń przez 4-5 dni porusza się stępem, po dwóch tygodniach może powrócić do normalnego treningu. Podstawą do zakwalifikowania konia do zabiegu są:

-udokumentowane co najmniej 3 ataki ślepoty miesięcznej

-prawidłowe IOP

-brak zaćmy

Wybór metody powinien być poprzedzony badaniem okulistycznym. Wybór zależy od:

-wyników badania okulistycznego

-aspektów ekonomicznych

-sposobu użytkowania zwierzęcia

Z powyższych informacji wynika, że każdy przypadek wymaga jednak bardzo indywidualnej analizy.

 

Kiedyś uważano, że nawracające zapalenie błony naczyniowej u koni w 95% przypadków jest wywołanie zakażeniem leptospirami. Leptospiry to bakterie wydalane z moczem gryzoni. Konie zakażają się bakteriami na łące lub w stajni. Bakterie przedostają się do krwiobiegu poprzez błony śluzowe lub przez zranienia w skórze. Leptospiry mają zdolność przeżywania długi okres czasu w mokrej ściółce. W ciągu swojego życia prawie każdy koń ma kontakt z bakterią, ale tylko u części z nich bakteria z krwiobiegu dostaje się do gałki ocznej. Leptospiry mogą miesiącami a nawet latami nie wywoływać zmian zapalnych w oku.Faktycznie ich rola w etiologii ERU jest nadal znacząca, ale dzisiaj zwracamy uwagę również na inne przyczyny schorzenia.

Zmiany zapalne powtarzają się w odstępach czasu (niekoniecznie regularnych), co powoduje nieodwracalne zmiany w wewnętrznych strukturach oka i prowadzi do ślepoty.

U niektórych koni zmiany zapalne dotyczą przedniego odcinka oka i są łatwiej dostrzegane przez właściciela, natomiast u koni z zapaleniem głębszych struktur tylko badanie okulistyczne umożliwia uchwycenie toczących się w oku zmian.

Zmiany zapalne prowadzą do zrostów pomiędzy tęczówką i soczewką. Zrosty te wraz z fragmentami włóknika w obrębie ciała szklistego przyczyniają się do zaćmy soczewki.

Ponadto może dochodzić do odklejania siatkówki, co jest przyczyną nieodwracalnej utraty wzroku. Rzadziej rozwija się wtórna jaskra.

Jaskra

Jaskra to wzrost ciśnienia śródgałkowego.Jaskra może być pierwotna lub wtórna. Kluczowe jest ustalenie przyczyny jaskry. Rozpoznanie polega na pomiarze IOP za pomocą przyrządu do mierzenia ciśnienia śródgałkowego. W pierwszym okresie jaskry IOP może być w normie, wtedy ważnych informacji dostarcza nam funduskopia oraz gonioskopia.

Leczenie polega na określeniu przyczyny pierwotnej i leczeniu przyczynowym. W niektórych przypadkach możliwe jest dożywotnie leczenie farmakologiczne, w innych przypadkach należy wykonać zabieg operacyjny-ablację ciała rzęskowego, cyklokriodestrukcję, irydektomię w przypadku zrostów tylnych, umieszczenie specjalnego systemu odpływu-jest wiele metod operacyjnego leczenia jaskry- wybór metody zależy od ostatecznego rozpoznania rodzaju jaskry i  jej przyczyny a tok postępowania, zarówno w leczeniu farmakologicznym, jak i operacyjnym,jest wysoce indywidualny.

Jaskra u koni

W prawidłowym oku odbywa się ciągłe krążenie płynu śródocznego. Terminem jaskra określa się wiele jednostek chorobowych, których wspólnym głównym objawem jest podwyższenie ciśnienia tego płynu.

Ciśnienie to, nazywane również wewnątrzgałkowym lub śródgałkowym, uwarunkowane jest ilością cieczy wodnistej wypełniającej przednią i tylną komorę oka w przednim odcinku gałki ocznej. Ciecz wodnista wytwarzana jest przez ciało rzęskowe, które stanowi część błony naczyniowej. Przedostając się poprzez otwór Ľreniczny do komory przedniej, ciecz wodnista odpływa przez tzw. kąt przesączania, czyli tkankę o charakterystycznej porowatej strukturze, znajdującą się miedzy rogówkę a nasadą tęczówki. W prawidłowych warunkach fizjologicznych istnieje stan równowagi pomiędzy wytwarzaniem cieczy wodnistej a jej odpływem. Tak więc zaburzenia tego stanu, najczęściej w postaci utrudnionego odpływu, prowadzą do wzrostu ciśnienia śródgałkowego, które – jak wyżej wspomniano – określa się mianem jaskry. U koni ten model krążenia cieczy odgrywa drugorzędną rolę.

Wszystkie rodzaje jaskry można ująć w trzy grupy:

  1. Jaskra otwartego kąta
  2. Jaskra zamkniętego kąta
  3. Jaskra wrodzona

W każdej z tych grup może występować

Ciecz wodnista jest produkowana przez nabłonek ciała rzęskowego. Przepływa przez otwór źreniczny do przedniej komory oka. W ciągu minuty 1-2% cieczy wodnistej podlega wymianie.

Ciecz wodnista odpływa przez system beleczek(porowatej tkanki kąta tęczówkowo-rogówkowego) do układu naczyń krwionośnych.

Przyczyna jaskry u koni jest zwiększony opór w odpływie cieczy. Nadprodukcja cieczy wodnistej nie jest natomiast przyczyną jaskry u tego gatunku. Przyczyny występowania jaskry u koni nadal nie są całkowicie zbadane.

Jaskra pierwotna u koni jest stwierdzona niezwykle rzadko, może być wadą wrodzoną i stanowi problem diagnostyczny.

Jaskra wtórna powstaje na skutek innej choroby oka lub w wyniku komplikacji po innym leczeniu. U koni najczęściej towarzyszy ślepocie miesięcznej, po urazach, niekiedy po długotrwałym leczeniu sterydami. Nieodwracalna, bolesna jaskra często powstaje w przebiegu owrzodzeń rogówki.

Rozpoznanie opiera się na określeniu ciśnienia śródgałkowego. Omacywanie gałki ocznej jest metodą podstawową , aczkolwiek bardzo prymitywną i obarczoną dużym błędem. Tonometr Schioetza ma zastosowanie jedynie podczas narkozy a wyniki uzyskane tą metodą często są niewiarygodne. Najbardziej przydatny do mierzenia IOP u koni jest Tono-pen. Wartości prawidłowe mierzone za pomocą tego przyrządu wynoszą 11-36mmHg.

Oprócz badania IOP w rozpoznaniu jaskry należy wziąć pod uwagę inne zmiany gałki ocznej:

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu okulistycznym oka i zmianach IOP. Leczenie jaskry u koni opiera się na leczeniu przyczyny pierwotnej(np. ślepoty miesięcznej). Stosowanie leków z grupy parasympatykomimetyków, analogów prostaglandyn i sympatykomimetyków u koni ma wątpliwe działanie. Ze względu na odmienną budowę kąta przesączania u koni właściwe jest podawanie atropiny w odpowiednich proporcjach w postaci kropli lub zastrzyków podspojówkowych. Możliwe są również operacyjne metody leczenia jaskry, które polegają na implantacji systemów drenujących. U koni jednak rokowanie w przypadku jaskry jest niekorzystne i niestety często wiąże się z koniecznością usunięcia gałki ocznej z powodu przewlekłego bólu.

Przetrwała błona źreniczna u golden retrievera(PPM) jako wada wrodzona wraz z wrodzoną zaćmą soczewki. USG oka nie wykazało innych nieprawidłowości wewnątrzgałkowych, ale przed ewentualnym zabiegiem fakoemulsyfikacji należy wykonać badanie ERG, ponieważ możliwe jest, ze siatkówka nie funkcjonuje i zabieg fako nie przywróci wzroku.